Rozumiesz, zanim podpiszesz

Dobrowolne ubezpieczenie pojazdu od uszkodzeń, kradzieży i zdarzeń losowych.

Papiery wartościowe potwierdzające udział w spółce akcyjnej i dające prawa właścicielskie, w tym prawo do części zysku.

Assistance to ubezpieczenie zapewniające praktyczną pomoc w razie kłopotów, na przykład awarii samochodu w trasie czy nagłej sytuacji w podróży. Zamiast wypłaty pieniędzy dostajesz konkretną usługę.

Nadmierny, oderwany od realnej wartości wzrost cen aktywów, po którym zwykle następuje gwałtowny spadek.

Dostęp do konta i płatności przez aplikację banku w telefonie, z autoryzacją operacji bezpośrednio na urządzeniu.

Instytucja gromadząca dane o historii kredytowej Polaków, kluczowa przy wniosku o kredyt.

BLIK to polski system płatności mobilnych, który pozwala płacić w sklepach i internecie oraz wypłacać gotówkę z bankomatu za pomocą kodu z aplikacji banku.

System ustalania składki komunikacyjnej na podstawie historii szkód: bezszkodowa jazda obniża cenę, spowodowane szkody ją podnoszą.

Całkowity koszt kredytu to suma wszystkich opłat, jakie poniesiesz, żeby dostać i spłacić kredyt: odsetek, prowizji, ubezpieczeń i innych kosztów. Pokazuje, ile realnie zapłacisz ponad pożyczoną kwotę.

Cashback, nazywany też moneyback, to zwrot części wydatków, które ponosisz płacąc kartą lub w ramach promocji konta.

Przeniesienie prawa do wierzytelności z dotychczasowego wierzyciela na inny podmiot, na przykład sprzedaż długu firmie windykacyjnej.

Procedura reklamacji transakcji kartą, w której bank posiadacza karty stara się odzyskać pieniądze od sprzedawcy w imieniu klienta.

Trzycyfrowy kod z tylnej strony karty, który potwierdza, że płacący fizycznie ją posiada, głównie przy płatnościach internetowych.

Debet to przyznany przez bank limit, który pozwala zejść poniżej zera na koncie i korzystać z pieniędzy banku. Odsetki naliczają się tylko od wykorzystanej kwoty, do momentu jej spłaty.

Deflacja to spadek ogólnego poziomu cen w gospodarce, czyli odwrotność inflacji. Za tę samą kwotę kupisz z czasem więcej, ale zjawisko to bywa groźne dla gospodarki.

Dywersyfikacja to rozłożenie oszczędności lub inwestycji na różne aktywa, żeby ograniczyć ryzyko. Chodzi o to, by strata na jednym elemencie nie przekreśliła całości.

Część zysku spółki wypłacana akcjonariuszom, zwykle raz w roku, proporcjonalnie do liczby posiadanych akcji.

ETF to fundusz notowany na giełdzie, którego jednostki kupujesz i sprzedajesz jak akcje. Najczęściej odwzorowuje indeks, na przykład grupę największych spółek, i cechuje się niskimi kosztami.

Franszyza, nazywana też udziałem własnym, to część szkody, którą przy wypłacie z ubezpieczenia pokrywasz sam. W zamian za jej przyjęcie składka jest zwykle niższa.

Fundusz inwestycyjny zbiera pieniądze wielu osób i inwestuje je wspólnie, według określonej strategii. Kupując jednostki uczestnictwa, powierzasz środki zarządzającym, którzy lokują je na przykład w akcje, obligacje lub inne aktywa.

Zorganizowany rynek, na którym handluje się papierami wartościowymi; w Polsce jego główną instytucją jest Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie.

Zestawienie wszystkich rat kredytu z terminami i podziałem na część kapitałową oraz odsetkową.

Ograniczone prawo rzeczowe, które zabezpiecza spłatę długu na nieruchomości i pozwala wierzycielowi zaspokoić się z niej niezależnie od tego, czyją stała się własnością.

Zakładany czas, przez jaki inwestor zamierza trzymać pieniądze w inwestycji, zanim będą mu potrzebne.

IBAN to międzynarodowy standard numeru rachunku bankowego. W Polsce to numer konta poprzedzony kodem kraju PL, używany zwłaszcza przy przelewach zagranicznych.

IKE to dobrowolne konto do oszczędzania na emeryturę. Jego główną korzyścią jest zwolnienie zysków z podatku od zysków kapitałowych, o ile spełnisz warunki dotyczące wieku i okresu oszczędzania.

IKZE to dobrowolne konto emerytalne, którego wpłaty możesz odliczyć od podstawy opodatkowania w rocznym PIT. W zamian przy wypłacie po osiągnięciu wieku emerytalnego pobierany jest zryczałtowany podatek.

Wskaźnik pokazujący zmianę wartości wybranej grupy spółek, na przykład największych firm notowanych na giełdzie.

Wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce, obniżający realną wartość pieniądza.

Dopisywanie naliczonych odsetek do kapitału, dzięki czemu kolejne odsetki liczone są od wyższej kwoty.

Karencja to okres, w którym zawieszasz spłatę kredytu w całości albo tylko jego części kapitałowej. Przez ten czas płacisz same odsetki lub nie płacisz nic, zależnie od umowy.

Karta debetowa to karta płatnicza powiązana z kontem, którą płacisz wyłącznie środkami zgromadzonymi na rachunku.

Karta płatnicza dająca dostęp do limitu kredytowego banku z okresem bezodsetkowym.

Karta płatnicza istniejąca wyłącznie w formie cyfrowej, przeznaczona głównie do bezpiecznych zakupów w internecie.

Karta płatnicza z anteną zbliżeniową, która pozwala zapłacić przez przyłożenie do terminala, bez wkładania jej i bez PIN-u przy niższych kwotach.

Konto oszczędnościowe to rachunek do odkładania pieniędzy z oprocentowaniem, z którego środki możesz wypłacić w każdej chwili.

Konto walutowe to rachunek prowadzony w obcej walucie, na przykład w euro czy dolarach. Pozwala trzymać i rozliczać pieniądze w danej walucie bez ciągłego przewalutowywania.

Kredyt na dowolny cel, wypłacany w gotówce lub na konto, bez konieczności wskazywania przeznaczenia środków.

Długoterminowy kredyt na zakup, budowę lub remont nieruchomości, zabezpieczony hipoteką wpisaną do księgi wieczystej.

Kredyt konsolidacyjny łączy kilka zobowiązań w jedno. Zamiast spłacać kilka rat w różnych bankach, spłacasz jedną, zwykle niższą, ale rozłożoną na dłuższy czas.

Cena jednej waluty wyrażona w innej, na przykład ile złotych trzeba zapłacić za euro.

Maksymalna kwota operacji, jaką można wykonać kartą lub w bankowości internetowej w danym okresie albo w pojedynczej transakcji.

Depozyt założony na określony czas z ustalonym z góry oprocentowaniem.

Stosunek kwoty kredytu do wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie, wyrażony w procentach.

Marża to stała część oprocentowania kredytu, którą bank dolicza do wskaźnika rynkowego i która stanowi jego zysk.

Wpłata przekraczająca bieżącą ratę, która pomniejsza kapitał pozostały do spłaty i obniża łączny koszt odsetek.

NNW to ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków. Wypłaca świadczenie, gdy w wyniku wypadku dojdzie do uszczerbku na zdrowiu, trwałego kalectwa albo śmierci.

Krajowy, 26-cyfrowy numer rachunku bankowego, który jednoznacznie identyfikuje konto w polskim systemie płatniczym.

Dłużne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwa, które w zamian za pożyczony kapitał płacą odsetki.

Obligacje skarbowe to papiery wartościowe emitowane przez Skarb Państwa. Kupując je, pożyczasz pieniądze państwu, które po ustalonym czasie zwraca kapitał wraz z odsetkami.

Obowiązkowe ubezpieczenie pokrywające szkody wyrządzone innym uczestnikom ruchu.

Dodatkowe odsetki naliczane od kwoty niespłaconej w terminie, wyższe niż zwykłe oprocentowanie kredytu.

Świadczenie pieniężne wyrównujące szkodę majątkową, czyli realną stratę i utracone korzyści poszkodowanego.

Oprocentowanie efektywne pokazuje realny roczny zysk lub koszt z uwzględnieniem kapitalizacji odsetek. Bywa wyższe od nominalnego, gdy odsetki dopisywane są częściej niż raz w roku.

Podstawowa stopa procentowa kredytu lub depozytu, bez uwzględnienia dodatkowych kosztów.

Oprocentowanie stałe to takie, które nie zmienia się przez określony czas trwania umowy, niezależnie od wahań rynkowych stóp procentowych. Rata kredytu z oprocentowaniem stałym jest z góry znana i przewidywalna.

Oprocentowanie zmienne to sposób ustalania kosztu kredytu lub odsetek od oszczędności, w którym stawka nie jest stała przez cały okres umowy. Zmienia się co jakiś czas razem ze wskaźnikiem referencyjnym, więc rata kredytu może rosnąć albo maleć w trakcie spłaty.

Dokument określający zakres ochrony, obowiązki stron oraz wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela; podstawa każdej umowy ubezpieczenia.

Łączna wartość dóbr i usług wytworzonych w kraju w danym okresie; podstawowy miernik wielkości i tempa rozwoju gospodarki.

Zdolność do terminowego regulowania bieżących zobowiązań, czyli posiadania środków wtedy, gdy trzeba zapłacić.

Podatek Belki to potoczna nazwa podatku od zysków kapitałowych. Wynosi 19 procent i obejmuje między innymi odsetki z lokat i kont oszczędnościowych oraz zyski z inwestycji.

Zapas łatwo dostępnych oszczędności odłożony na nagłe wydatki i utratę dochodu, zwykle na poziomie kilkumiesięcznych kosztów życia.

Polecenie zapłaty to forma regulowania rachunków, w której to odbiorca inicjuje pobranie należnej kwoty z Twojego konta, na podstawie wcześniejszej zgody. Wygodne przy rachunkach o zmiennej wysokości, jak prąd czy telefon.

Polisa to dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia. Określa strony, przedmiot i zakres ochrony, sumę ubezpieczenia, składkę oraz okres, w którym ochrona obowiązuje.

Działania banku centralnego wpływające na ilość pieniądza i wysokość stóp procentowych, których celem jest stabilność cen.

Zobowiązanie osoby trzeciej do spłaty kredytu, jeśli nie zrobi tego kredytobiorca; poręczyciela nazywa się potocznie żyrantem.

Pożyczka to przekazanie określonej kwoty do korzystania na czas oznaczony, z obowiązkiem zwrotu. W odróżnieniu od kredytu może jej udzielić nie tylko bank, a środki nie muszą mieć wskazanego celu.

Dobrowolny program długoterminowego oszczędzania na przyszłość, w którym wpłaty pracownika uzupełniają dopłaty pracodawcy i państwa.

Premia bankowa to nagroda pieniężna, którą bank wypłaca za założenie konta lub innego produktu i spełnienie warunków promocji.

Naliczanie odsetek od kapitału powiększonego o wcześniej dopisane odsetki.

Wydłużenie okresu spłaty kredytu lub przesunięcie terminu płatności raty na podstawie porozumienia z bankiem.

Prowizja to jednorazowa opłata, którą bank pobiera za udzielenie kredytu lub pożyczki, zwykle jako procent kwoty zobowiązania.

Przelew natychmiastowy to przelew, który dociera do odbiorcy w innym banku w kilka lub kilkanaście sekund, także poza godzinami sesji.

Przelew w euro między krajami jednolitego obszaru płatności w euro, realizowany na takich samych zasadach jak przelew krajowy.

Przeliczenie transakcji z jednej waluty na inną przy płatnościach i wypłatach za granicą, według kursu wskazanego przez bank lub organizację kartową.

Rachunek prowadzony przez dom lub biuro maklerskie, który umożliwia kupno i sprzedaż papierów wartościowych na giełdzie.

Organ Narodowego Banku Polskiego, który ustala wysokość stóp procentowych i odpowiada za stabilność wartości pieniądza.

Rata malejąca to sposób spłaty kredytu, w którym co miesiąc spłacasz stałą część kapitału powiększoną o odsetki od pozostałego zadłużenia. Raty są najwyższe na początku i z czasem maleją.

Rata równa, nazywana annuitetową, to sposób spłaty kredytu, w którym przez cały okres płacisz miesięcznie tę samą kwotę. Zmienia się tylko proporcja między częścią odsetkową a kapitałową.

Wyraźny i utrzymujący się spadek aktywności gospodarczej, umownie sygnalizowany przez spadek PKB w co najmniej dwóch kolejnych kwartałach.

Refinansowanie to przeniesienie istniejącego kredytu do innego banku na lepszych warunkach. Nowy bank spłaca stare zobowiązanie, a Ty spłacasz je dalej, ale taniej lub wygodniej.

Prawo ubezpieczyciela do odzyskania wypłaconego odszkodowania od sprawcy szkody, na przykład gdy działał umyślnie lub po alkoholu.

Zmiana warunków spłaty kredytu uzgodniona z bankiem, gdy dotychczasowa rata przestaje być możliwa do udźwignięcia.

ROR, czyli rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, to podstawowe konto osobiste służące do codziennych operacji: wpływów, płatności i przelewów.

Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania — całkowity koszt kredytu w ujęciu rocznym.

Możliwość, że rzeczywisty wynik inwestycji okaże się inny od oczekiwanego, w tym że przyniesie ona stratę.

Saldo to stan środków na koncie, czyli różnica między wpływami a wydatkami. Pokazuje, ile pieniędzy jest na rachunku w danym momencie.

Punktowa ocena wiarygodności kredytowej klienta wyliczana m.in. przez BIK.

Sesja Elixir to wyznaczona pora dnia, w której banki wymieniają się między sobą przelewami w systemie Elixir.

Wymóg potwierdzania płatności co najmniej dwoma niezależnymi elementami, na przykład hasłem i kodem w aplikacji, wynikający z unijnych przepisów.

Składka ubezpieczeniowa to kwota, którą płacisz ubezpieczycielowi za ochronę. W zamian towarzystwo zobowiązuje się wypłacić świadczenie, jeśli zajdzie zdarzenie objęte umową.

Rzadka sytuacja, w której wysokiej inflacji towarzyszy zastój gospodarczy i rosnące bezrobocie.

Odsetek osób bez pracy, ale jej poszukujących i gotowych ją podjąć, w stosunku do wszystkich aktywnych zawodowo.

Stopa referencyjna NBP to główna stopa procentowa w Polsce, ustalana przez Radę Polityki Pieniężnej. Wyznacza koszt pieniądza w gospodarce i pośrednio wpływa na oprocentowanie kredytów i depozytów.

Miara opłacalności inwestycji: zysk lub strata odniesione do zainwestowanej kwoty, zwykle w ujęciu procentowym i rocznym.

Suma ubezpieczenia to górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela. Wyznacza maksymalną kwotę, jaką możesz otrzymać z polisy w razie zdarzenia objętego umową.

SWIFT, nazywany też kodem BIC, to międzynarodowy identyfikator banku. Wskazuje konkretną instytucję przy przelewach zagranicznych, tak jak IBAN wskazuje konkretny rachunek.

Sytuacja, w której naprawa pojazdu jest nieopłacalna lub niemożliwa, bo jej koszt przekracza ustalony próg wartości auta.

Zastąpienie numeru karty płatniczej wygenerowanym tokenem, który reprezentuje ją podczas płatności bez ujawniania prawdziwych danych.

Umowa, w której ubezpieczyciel wypłaca świadczenie w razie śmierci ubezpieczonego lub innych zdarzeń wskazanych w polisie, na rzecz wskazanych osób.

Osoba wskazana w polisie na życie, która otrzyma świadczenie po śmierci ubezpieczonego.

Zawieszenie spłaty raty kredytu na określony czas, na wniosek kredytobiorcy, bez naliczania odsetek za okres zawieszenia w wariancie ustawowym.

Papier wartościowy, w którym wystawca zobowiązuje się bezwarunkowo zapłacić określoną sumę; bywa stosowany jako zabezpieczenie spłaty.

Referencyjna stopa procentowa pożyczek między bankami, wpływająca na raty kredytów zmiennych.

Ogół działań zmierzających do odzyskania niespłaconego długu, od upomnień po dochodzenie należności na drodze sądowej.

WIRON to wskaźnik referencyjny stopy procentowej, który docelowo ma zastąpić WIBOR w oprocentowaniu kredytów w Polsce.

Wkład własny to część wartości nieruchomości, którą przy kredycie hipotecznym pokrywasz z własnych środków, a nie z kredytu.

Zabezpieczenie kredytu to gwarancja spłaty, na wypadek gdyby kredytobiorca przestał płacić. Obniża ryzyko banku, a często także koszt kredytu, bo bank łatwiej odzyska pieniądze.

Trwałe zablokowanie karty płatniczej, po którym nie da się nią zapłacić; stosowane przy zgubieniu, kradzieży lub podejrzeniu nadużycia.

Ocena banku, ile kredytu jesteś w stanie spłacić przy swoich dochodach i zobowiązaniach.

Międzynarodowy dokument potwierdzający ważne ubezpieczenie OC pojazdu, wymagany w części krajów poza podstawowym obszarem uznawania polskiego OC.

Zlecenie stałe to polecenie dla banku, żeby cyklicznie przelewał z Twojego konta stałą kwotę na wskazany rachunek. Sprawdza się przy regularnych, niezmiennych płatnościach, jak czynsz czy odkładanie oszczędności.

Dochód z inwestycji, na przykład ze sprzedaży akcji powyżej ceny zakupu, z dywidend czy odsetek; w Polsce objęty podatkiem od zysków kapitałowych.

3D Secure to dodatkowe zabezpieczenie płatności kartą w internecie. Przy transakcji potwierdzasz ją drugim składnikiem, na przykład kodem z aplikacji banku albo SMS-em, żeby potwierdzić, że to naprawdę Ty.