Regres ubezpieczeniowy

Regres ubezpieczeniowy występuje w dwóch konstrukcjach. Pierwsza to subrogacja z art. 828 § 1 Kodeksu cywilnego: z dniem zapłaty odszkodowania roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. Dotyczy to ubezpieczeń mienia, w tym autocasco: po wypłacie z polisy poszkodowanego zakład ubezpieczeń dochodzi tej kwoty od sprawcy lub od jego ubezpieczyciela OC. Jeżeli wypłata pokryła tylko część szkody, ubezpieczającemu przysługuje co do pozostałej części pierwszeństwo zaspokojenia przed roszczeniem ubezpieczyciela. Zgodnie z art. 828 § 2 roszczenia nie przechodzą na ubezpieczyciela wobec osób, z którymi ubezpieczający pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, chyba że sprawca wyrządził szkodę umyślnie.

Druga konstrukcja to regres nietypowy w obowiązkowym ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie poszkodowanemu, a następnie żąda jego zwrotu od kierującego, który zgodnie z art. 43 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych:

• wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych,
• wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa,
• nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków ratowania życia ludzkiego lub mienia albo pościgu za osobą podjętego bezpośrednio po popełnieniu przestępstwa,
• zbiegł z miejsca zdarzenia.

Katalog wynika wyłącznie z ustawy, a ogólne warunki ubezpieczenia nie rozszerzają go w OC komunikacyjnym. Sam regres nie wpływa na sytuację poszkodowanego, który otrzymuje odszkodowanie niezależnie od tego, czy ubezpieczycielowi przysługuje roszczenie zwrotne.

Odrębnym roszczeniem jest regres Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego. Po wypłacie świadczenia za sprawcę nieubezpieczonego lub niezidentyfikowanego zwrotu dokonują sprawca szkody oraz osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego (art. 110 ust. 1). Fundusz może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od dochodzenia części lub całości świadczenia albo udzielić ulgi w spłacie, kierując się sytuacją materialną i życiową zobowiązanego. Roszczenia te przedawniają się na zasadach Kodeksu cywilnego, nie wcześniej jednak niż z upływem 3 lat od dnia spełnienia świadczenia przez Fundusz (art. 110 ust. 4).

Źródła: Kodeks cywilny, ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.