Oprocentowanie efektywne

Oprocentowanie nominalne określa stopę w skali roku bez względu na to, jak często odsetki są dopisywane do kapitału. Gdy dopisanie następuje częściej niż raz w roku, odsetki za kolejny okres nalicza się od kapitału powiększonego o odsetki już dopisane, więc roczny wynik jest wyższy niż stopa nominalna. Oprocentowanie efektywne sprowadza obie sytuacje do wspólnej miary i pozwala porównać produkty o różnej częstotliwości kapitalizacji.

Stopę efektywną wyznacza wzór r_ef = (1 + r/m)^m – 1, gdzie r to stopa nominalna, a m liczba kapitalizacji w roku. Przy kapitalizacji ciągłej r_ef = e^r – 1. Dla stopy nominalnej 6% daje to:

Przykład liczbowy: 10 000 zł ulokowane na rok przy 6% nominalnie i kapitalizacji miesięcznej daje po roku 10 616,78 zł brutto, czyli 616,78 zł odsetek zamiast 600 zł przy kapitalizacji rocznej. Od odsetek bank pobiera zryczałtowany podatek 19% (art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych), potrącany przy każdej kapitalizacji. Po podatku stopa nominalna wynosi 4,86%, a efektywna przy kapitalizacji miesięcznej 4,97%.

Oprocentowanie efektywne nie uwzględnia inflacji, więc nie jest stopą realną; ta wymaga skorygowania wyniku o zmianę cen. Nie obejmuje też opłat i prowizji. Ustawowym miernikiem kosztu kredytu konsumenckiego jest rzeczywista roczna stopa oprocentowania, zdefiniowana w art. 5 pkt 12 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim i liczona według wzoru z załącznika nr 4 do tej ustawy, obejmująca także koszty pozaodsetkowe, w tym prowizje i koszty usług dodatkowych. Dlatego przy depozytach porównuje się stopy efektywne, a przy kredytach RRSO.

Źródła: ustawa o kredycie konsumenckim, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.