Indeks cen konsumpcyjnych (CPI)

Wskaźnik oblicza Główny Urząd Statystyczny na podstawie ustawy z 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej i programu badań statystycznych statystyki publicznej. Jest to indeks Laspeyresa o stałych wagach: system wag opiera się na strukturze wydatków gospodarstw domowych na zakup towarów i usług konsumpcyjnych z roku poprzedzającego rok badany. Począwszy od danych za 2026 r. GUS liczy wskaźnik zgodnie z międzynarodową klasyfikacją COICOP 2018. Równolegle powstaje zharmonizowany wskaźnik HICP przekazywany Eurostatowi.

Wagi obowiązujące w 2026 r., wynikające ze struktury wydatków z 2025 r.:

GUS publikuje szybki szacunek w ostatnich dniach miesiąca, a dane pełne około 15. dnia następnego miesiąca. Odczyt za sierpień 2026 r., opublikowany 15 września 2026 r., wyniósł 3,4% rok do roku, przy wzroście cen usług o 5,6% i towarów o 2,5%; w ujęciu miesięcznym ceny wzrosły o 0,3%.

Miary inflacji bazowej oblicza i publikuje Narodowy Bank Polski, a nie GUS, zwykle dzień po danych GUS. Wskaźnik po wyłączeniu cen żywności i energii wyniósł w sierpniu 2026 r. 3,3%. Cel inflacyjny NBP wynosi 2,5% z przedziałem dopuszczalnych odchyleń plus minus 1 pkt proc., a Rada Polityki Pieniężnej odnosi do niego decyzje o stopach procentowych.

Wskaźnik ma bezpośrednie skutki finansowe. Wskaźnik waloryzacji emerytur i rent to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w poprzednim roku kalendarzowym zwiększony o co najmniej 20% realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia (art. 89 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych). Oprocentowanie detalicznych obligacji skarbowych indeksowanych inflacją ustala się jako marża powiększona o wskaźnik roczny ogłaszany przez GUS.

Przykład: koszyk kosztujący 1 000 zł w sierpniu 2025 r. kosztuje 1 034 zł w sierpniu 2026 r. Indywidualnie odczuwana zmiana cen różni się od wskaźnika, ponieważ struktura wydatków pojedynczego gospodarstwa odbiega od wag ogólnokrajowych.

Źródła: komunikaty i informacje sygnalne GUS o wskaźnikach cen towarów i usług konsumpcyjnych, dane NBP o inflacji bazowej, ustawa o emeryturach i rentach z FUS.