Podaż pieniądza

Agregaty układają się jak kolejne kręgi. M0, czyli baza monetarna, to gotówka w obiegu plus rezerwy banków komercyjnych w banku centralnym. M1 obejmuje gotówkę poza kasami banków i depozyty bieżące, więc pieniądz gotowy do wydania od razu. M2 dodaje depozyty o terminie do dwóch lat, a M3, najszerszy i najczęściej cytowany, jeszcze operacje z przyrzeczeniem odkupu, dłużne papiery banków do dwóch lat i jednostki funduszy rynku pieniężnego.

Większość pieniądza nie powstaje w drukarni, a w bankach komercyjnych: udzielony kredyt tworzy depozyt, spłata go likwiduje. Dlatego tempo wzrostu M3 mówi o koniunkturze kredytowej, a nie tylko o decyzjach banku centralnego. Bank centralny wpływa na ten proces stopami procentowymi, wymogami rezerwy obowiązkowej i operacjami na rynku, ale nie kontroluje wyniku bezpośrednio.

Związek między podażą pieniądza a inflacją istnieje, jest jednak luźniejszy i bardziej opóźniony, niż sugerują popularne uproszczenia: zależy od tego, jak szybko pieniądz krąży i czy gospodarka ma wolne moce wytwórcze. Szybki, kilkunastoprocentowy wzrost M3 przy stojącej produkcji analitycy traktują jako sygnał presji cenowej, spadek jako zapowiedź hamowania. Dane dla Polski udostępnia NBP w statystyce monetarnej.