Recesja

Recesja nie ma definicji ustawowej ani jednej definicji statystycznej. W praktyce analitycznej stosuje się kryterium recesji technicznej: dwa kolejne kwartały spadku realnego produktu krajowego brutto w ujęciu kwartał do kwartału, liczone na szeregu wyrównanym sezonowo publikowanym przez Główny Urząd Statystyczny i Eurostat. Kryterium to jest umowne, opiera się na jednym wskaźniku i nie uwzględnia głębokości ani zasięgu spadku.

W Stanach Zjednoczonych datowaniem faz cyklu koniunkturalnego zajmuje się Business Cycle Dating Committee przy National Bureau of Economic Research. Komitet definiuje recesję jako znaczący spadek aktywności gospodarczej rozłożony na całą gospodarkę i trwający dłużej niż kilka miesięcy, a w ocenie uwzględnia realny dochód rozporządzalny, zatrudnienie, produkcję przemysłową oraz sprzedaż. Reguła dwóch kwartałów nie jest tam stosowana.

Najgłębszy spadek w polskiej gospodarce w ostatnich dekadach przypadł na okres pandemii. W II kwartale 2020 r. realny PKB wyrównany sezonowo obniżył się o 8,9% wobec poprzedniego kwartału i był o 7,9% niższy niż rok wcześniej (GUS, szybki szacunek z 14 sierpnia 2020 r.).

Zjawiska typowo towarzyszące recesji:

• ograniczenie nakładów brutto na środki trwałe i redukcja zapasów przez przedsiębiorstwa;
• wzrost stopy bezrobocia, reagującej z opóźnieniem wobec zmian PKB;
• spadek wpływów podatkowych i wzrost deficytu sektora finansów publicznych;
• zwykle łagodzenie polityki pieniężnej przez bank centralny;
• osłabienie presji cenowej, w skrajnym przypadku deflacja; przy jednoczesnym spadku produkcji i wysokiej inflacji mówi się o stagflacji.

Stan na 20 września 2026 r. gospodarka Polski pozostaje w fazie wzrostu: realny PKB w II kwartale 2026 r. zwiększył się o 3,9% rok do roku i o 1,0% kwartał do kwartału po wyrównaniu sezonowym (GUS, szacunek wstępny z 31 sierpnia 2026 r.), a w całym 2025 r. o 3,6% (GUS, 30 stycznia 2026 r.).

Źródła: komunikaty GUS o kwartalnych rachunkach narodowych, definicja Business Cycle Dating Committee NBER.