Scoring kredytowy

Scoring jest metodą przekształcania danych o kliencie i jego zobowiązaniach w jedną liczbę wyrażającą prawdopodobieństwo terminowej spłaty. Przetwarzanie informacji objętych tajemnicą bankową w celu oceny zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego dopuszcza art. 105a ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe. Modele scoringowe buduje zarówno Biuro Informacji Kredytowej, jak i poszczególne instytucje kredytujące; bank nie jest związany oceną zewnętrzną i stosuje własne modele oraz kryteria polityki kredytowej.

Ocena punktowa BIK mieści się w przedziale od 1 do 100 punktów, a wyższy wynik odpowiada wyższemu prawdopodobieństwu spłaty zobowiązania w terminie. Ocena wyliczana jest z danych zgromadzonych w bazie BIK, przekazywanych przez banki, spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe i instytucje pożyczkowe.

Art. 70a Prawa bankowego przyznaje prawo do wyjaśnienia dokonanej oceny zdolności kredytowej. Bank przekazuje na wniosek pisemne wyjaśnienie zawierające informacje o czynnikach, w tym o danych osobowych wnioskodawcy, które wpłynęły na ocenę. Przepis obejmuje również oceny oparte na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu danych osobowych. Wniosek można złożyć w ciągu roku od otrzymania informacji o ocenie, a odpowiedź następuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni. Opłata za sporządzenie wyjaśnienia może być pobrana wyłącznie od przedsiębiorcy i powinna być odpowiednia do wysokości kredytu.

Wykorzystanie scoringu w bankach porządkuje Rekomendacja T Komisji Nadzoru Finansowego dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych. Rekomendacja 7 dopuszcza uproszczone zasady oceny zdolności kredytowej dla ekspozycji do określonych limitów kwotowych, opierające się na modelach scoringowych i oświadczeniu klienta. Rekomendacja 10 wymaga każdorazowego korzystania przez banki z zewnętrznych baz danych, w szczególności baz międzybankowych, przy weryfikacji historii kredytowej i zadłużenia. Rekomendacja T nie ustala liczbowego limitu wskaźnika obciążenia dochodu; jego poziom określa zarząd banku w strategii zarządzania ryzykiem zatwierdzonej przez radę nadzorczą.

Na wynik wpływają dane rejestrowane w bazie: terminowość spłat, liczba i rodzaj czynnych zobowiązań, stopień wykorzystania limitów odnawialnych oraz długość udokumentowanej historii kredytowej. Brak historii kredytowej oznacza brak danych do zbudowania oceny, a nie ocenę negatywną.

Źródła: ustawa Prawo bankowe (art. 70a, art. 105a), Rekomendacja T Komisji Nadzoru Finansowego, materiały informacyjne Biura Informacji Kredytowej.