Inflacja

Inflacja oznacza trwały wzrost ogólnego poziomu cen w gospodarce, któremu odpowiada spadek siły nabywczej jednostki pieniężnej. Podstawowym celem Narodowego Banku Polskiego jest utrzymanie stabilnego poziomu cen (art. 227 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim). Skonkretyzowany cel inflacyjny ustala Rada Polityki Pieniężnej w corocznych „Założeniach polityki pieniężnej”; od 2004 r. wynosi on 2,5% z przedziałem odchyleń ±1 punktu procentowego.

Miarą inflacji w Polsce jest wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI) obliczany przez Główny Urząd Statystyczny na podstawie koszyka ważonego strukturą wydatków gospodarstw domowych z roku poprzedniego. GUS publikuje szybki szacunek na koniec miesiąca, a dane pełne około połowy miesiąca następnego. Inflację bazową, liczoną po wyłączeniu wybranych grup cen, publikuje NBP. Do porównań międzynarodowych służy zharmonizowany wskaźnik cen konsumpcyjnych HICP obliczany według metodyki Eurostatu.

Stan na 20 września 2026 r.: CPI w sierpniu 2026 r. wzrósł o 3,4% rok do roku (GUS, dane z 15 września 2026 r.), czyli powyżej górnej granicy przedziału odchyleń od celu.

Realny wynik oszczędzania opisuje realna stopa zwrotu, liczona jako iloraz jedności powiększonej o stopę nominalną i jedności powiększonej o stopę inflacji, pomniejszony o jeden. Przykład: lokata oprocentowana na 5% w skali roku daje po 19-procentowym podatku od zysków kapitałowych 4,05% netto. Przy inflacji 3,4% realny wynik to 1,0405 podzielone przez 1,034 minus 1, czyli około 0,63% rocznie. Bez oprocentowania 1000 zł odpowiada po roku sile nabywczej 967,12 zł, a po pięciu latach przy tej samej dynamice cen 846,05 zł.

Do instrumentów indeksowanych inflacją należą detaliczne obligacje skarbowe czteroletnie COI i dziesięcioletnie EDO, w których oprocentowanie od drugiego okresu odsetkowego stanowi sumę stałej marży i wskaźnika CPI. Wskaźniki cen są także podstawą corocznej waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych.

Źródła: Konstytucja RP, ustawa o Narodowym Banku Polskim, Założenia polityki pieniężnej, komunikaty GUS o wskaźnikach cen towarów i usług konsumpcyjnych.