Fundusz inwestycyjny

Fundusz tworzy towarzystwo funduszy inwestycyjnych (TFI) działające na podstawie zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego. Towarzystwo zarządza funduszem i reprezentuje go wobec osób trzecich, natomiast aktywa przechowuje depozytariusz, czyli bank lub oddział instytucji kredytowej niezależny od TFI. Rozdzielenie majątku funduszu od majątku towarzystwa oznacza, że upadłość TFI nie obejmuje aktywów funduszu. Zasady działania określają statut, prospekt informacyjny oraz dokument zawierający kluczowe informacje (KID) sporządzany na podstawie rozporządzenia 1286/2014 (PRIIPs).

Ustawa wyróżnia trzy typy funduszy. Fundusz inwestycyjny otwarty (FIO) zbywa i odkupuje jednostki uczestnictwa na każde żądanie i podlega reżimowi UCITS. Specjalistyczny fundusz inwestycyjny otwarty (SFIO) działa podobnie, ale statut może ograniczać krąg uczestników i częstotliwość odkupienia. Fundusz inwestycyjny zamknięty (FIZ) emituje certyfikaty inwestycyjne, często dopuszczane do obrotu giełdowego. Jednostki uczestnictwa nie są zbywalne i podlegają wyłącznie odkupieniu przez fundusz.

Wartość jednostki ustala się w dniu wyceny jako wartość aktywów netto funduszu przypadającą na jednostkę (WANJ). Środki zgromadzone w funduszu nie są objęte gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, a wynik zależy od wyceny aktywów.

Limit opłaty stałej za zarządzanie w FIO i SFIO obniżano stopniowo: 3,5% w 2019 r., 3% w 2020 r., 2,5% w 2021 r. i 2% od 2022 r., zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów w sprawie maksymalnej wysokości wynagrodzenia stałego towarzystwa za zarządzanie funduszem inwestycyjnym otwartym lub specjalistycznym funduszem inwestycyjnym otwartym. Opłata za wynik nie może przekroczyć 20% nadwyżki ponad benchmark.

Przykład: przy 10 000 zł ulokowanych w funduszu otwartym opłata stała w maksymalnej wysokości 2% wynosi 200 zł rocznie i pomniejsza wartość aktywów, a nie jest pobierana osobno od uczestnika.

Dochód z odkupienia jednostek podlega 19-procentowemu zryczałtowanemu podatkowi na podstawie art. 30a ust. 1 pkt 5 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pobieranemu przez fundusz jako płatnika. W ramach IKE, IKZE i PPK obowiązuje zwolnienie na warunkach właściwych dla tych form oszczędzania.

Źródła: ustawa o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie maksymalnej wysokości wynagrodzenia stałego towarzystwa, rozporządzenie 1286/2014, ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych.