Polityka pieniężna

Podstawowym celem działalności Narodowego Banku Polskiego jest utrzymanie stabilnego poziomu cen, przy jednoczesnym wspieraniu polityki gospodarczej Rządu, o ile nie ogranicza to podstawowego celu NBP (art. 3 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim). Założenia polityki pieniężnej ustala corocznie Rada Polityki Pieniężnej i przedkłada je do wiadomości Sejmowi, a bieżącą realizację prowadzi Zarząd NBP. Od 1999 r. stosowana jest strategia bezpośredniego celu inflacyjnego, od 2004 r. w postaci celu ciągłego na poziomie 2,5% z przedziałem odchyleń ±1 punktu procentowego.

Instrumenty NBP:

• Operacje otwartego rynku. Operacje podstawowe polegają na emisji bonów pieniężnych NBP o siedmiodniowym terminie zapadalności, których rentowność wyznacza stopa referencyjna. Służą absorpcji nadpłynności sektora bankowego i utrzymaniu krótkoterminowych stawek rynku pieniężnego w pobliżu stopy referencyjnej. Uzupełniająco stosowane są operacje dostrajające i strukturalne.
• Operacje depozytowo-kredytowe. Kredyt lombardowy pod zastaw papierów wartościowych jest oprocentowany według stopy lombardowej (4,25%), a jednodniowy depozyt składany w NBP według stopy depozytowej (3,25%). Obie stopy wyznaczają korytarz wahań stawek jednodniowych wokół stopy referencyjnej.
• Rezerwa obowiązkowa. Banki utrzymują na rachunkach w NBP określoną część środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach oraz uzyskanych z innych źródeł podlegających zwrotowi (art. 38 i 39 ustawy o NBP). Stopy rezerwy i jej oprocentowanie ustala Rada Polityki Pieniężnej. Rezerwa jest utrzymywana w sposób uśredniony w okresie rezerwowym, co stabilizuje płynność sektora bankowego.

Stan na 20 września 2026 r.: stopa referencyjna 3,75%, wskaźnik CPI w sierpniu 2026 r. wyższy o 3,4% rok do roku (GUS), czyli powyżej górnej granicy odchyleń od celu.

Mechanizm transmisji przebiega od stóp NBP przez stawki referencyjne rynku pieniężnego (POLSTR, WIBOR) do oprocentowania kredytów i depozytów, a dalej do popytu krajowego, kursu walutowego i dynamiki cen. Pełne przełożenie zmiany stóp na inflację następuje z opóźnieniem liczonym w kwartałach. Poza instrumentami standardowymi NBP prowadził w latach 2020–2021 strukturalne operacje otwartego rynku polegające na skupie obligacji skarbowych i dłużnych papierów wartościowych gwarantowanych przez Skarb Państwa.

Źródła: ustawa o Narodowym Banku Polskim, Założenia polityki pieniężnej, materiały informacyjne NBP.