Zdolność kredytowa

Definicję ustawową zawiera art. 70 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe: bank uzależnia przyznanie kredytu od zdolności kredytowej kredytobiorcy, przez którą rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. Kredytobiorca przedkłada na żądanie banku dokumenty i informacje niezbędne do dokonania oceny. Art. 70 ust. 2 dopuszcza udzielenie kredytu osobie nieposiadającej zdolności kredytowej pod warunkiem ustanowienia szczególnego sposobu zabezpieczenia spłaty oraz przedstawienia programu naprawy gospodarki podmiotu.

W kredycie konsumenckim obowiązek oceny wynika z art. 9 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim; ocena opiera się na informacjach uzyskanych od konsumenta oraz na danych z odpowiednich baz danych lub zbiorów danych kredytodawcy. W kredycie hipotecznym stosuje się art. 21 ustawy z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym, który zastrzega, że ocena nie może opierać się w głównej mierze na założeniu, że wartość rynkowa nieruchomości przewyższa kwotę kredytu lub że wzrośnie.

Sposób liczenia zdolności dla kredytów zabezpieczonych hipotecznie porządkuje Rekomendacja S Komisji Nadzoru Finansowego w brzmieniu nadanym nowelizacją z czerwca 2023 r. Bank stosuje bufor na wzrost stopy procentowej: co najmniej 2,5 p.p. dla kredytów o okresowo stałej stopie oraz MAX(5 p.p. minus SBC; 2,5 p.p.) powiększone o dodatkowy składnik dla kredytów o zmiennej stopie. Rekomendacja 7 wskazuje, że bank nie powinien udzielać kredytu na okres dłuższy niż 35 lat, a do wyliczenia zdolności kredytowej przyjmuje okres nie dłuższy niż 25 lat.

Przykład działania bufora: kredyt 400 000 zł na 25 lat w ratach równych.

Do dochodu porównywana jest rata wyliczona przy stopie powiększonej o bufor, a nie rata z oferty. Dla ekspozycji detalicznych Rekomendacja T Komisji Nadzoru Finansowego nie ustala liczbowego limitu relacji obciążeń do dochodu; jego poziom określa zarząd banku w strategii zarządzania ryzykiem, a bank każdorazowo korzysta z zewnętrznych baz danych przy weryfikacji zadłużenia.

Źródła: ustawa Prawo bankowe (art. 70, art. 70a), ustawa o kredycie konsumenckim (art. 9), ustawa o kredycie hipotecznym (art. 21), Rekomendacja S i Rekomendacja T Komisji Nadzoru Finansowego.