Stopa bezrobocia

Stopa bezrobocia rejestrowanego to udział zarejestrowanych bezrobotnych w cywilnej ludności aktywnej zawodowo, czyli w sumie pracujących i bezrobotnych z wyłączeniem żołnierzy zawodowych. Status bezrobotnego, warunki rejestracji w powiatowym urzędzie pracy i przesłanki utraty statusu określa ustawa z 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz.U. 2025 poz. 620), obowiązująca od 1 czerwca 2025 r. w miejsce ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Dane mają charakter administracyjny i są publikowane co miesiąc.

Stopa bezrobocia według Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) opiera się na definicji Międzynarodowej Organizacji Pracy. Za bezrobotną uznaje się osobę w wieku 15–89 lat, która w badanym tygodniu nie wykonywała pracy zarobkowej, aktywnie poszukiwała pracy w ciągu ostatnich czterech tygodni i była gotowa ją podjąć w ciągu dwóch tygodni. Badanie jest reprezentacyjne i kwartalne. Na jego podstawie Eurostat publikuje zharmonizowane szacunki miesięczne porównywalne między państwami Unii Europejskiej.

Wzór jest wspólny dla obu miar: stopa bezrobocia równa się liczbie bezrobotnych podzielonej przez sumę pracujących i bezrobotnych, wyrażonej w procentach.

Stan na 20 września 2026 r. Rozbieżność wynika z metody: rejestr obejmuje osoby spełniające warunki administracyjne, w tym niespełniające kryteriów MOP, a pomija bezrobotnych, którzy się nie zarejestrowali. Porównania w czasie i między krajami wymagają zatem konsekwentnego posługiwania się jedną z miar.

W analizie wyróżnia się bezrobocie frykcyjne, związane z okresem przechodzenia między miejscami pracy, strukturalne, wynikające z niedopasowania kwalifikacji do popytu na pracę, oraz koniunkturalne, zależne od fazy cyklu. Poziom bezrobocia niepowodujący przyspieszenia inflacji określa się skrótem NAIRU; jest wielkością szacowaną, a nie obserwowaną.

Źródła: ustawa o rynku pracy i służbach zatrudnienia, komunikaty GUS o bezrobociu rejestrowanym oraz o aktywności ekonomicznej ludności.