Deficyt budżetowy
Ujemna różnica między dochodami a wydatkami budżetu państwa w roku budżetowym (art. 113 ustawy o finansach publicznych). Szacunkowe wykonanie 2025 r. to 275,6 mld zł.
Definicję zawiera art. 113 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych: różnica między dochodami a wydatkami budżetu państwa stanowi odpowiednio nadwyżkę albo deficyt budżetu państwa. Źródła finansowania wylicza art. 113 ust. 2, przede wszystkim sprzedaż skarbowych papierów wartościowych, kredyty i pożyczki oraz nadwyżki budżetowe z lat ubiegłych. Sejm nie może ustalić deficytu większego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej (art. 220 ust. 1 Konstytucji), a ustawa budżetowa nie może przewidywać pokrywania deficytu przez zaciąganie zobowiązania w banku centralnym (art. 220 ust. 2 Konstytucji).
W obiegu funkcjonują trzy odrębne miary, których nie należy mylić:
| Miara | Zakres i metodologia | Wartość za 2025 r. |
|---|---|---|
| Deficyt budżetu państwa | budżet państwa, ustawa budżetowa, dane Ministerstwa Finansów | 275,6 mld zł (szacunkowe wykonanie) |
| Wynik sektora finansów publicznych | kategoria krajowa z art. 9 ustawy o finansach publicznych | publikowany w sprawozdawczości budżetowej |
| Deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych | metodologia unijna ESA 2010, dane GUS i Eurostatu | 283 969 mln zł, czyli 7,3% PKB |
Ustawa budżetowa na 2026 r. przewiduje dochody 647,2 mld zł, wydatki 918,9 mld zł i deficyt nie większy niż 271,7 mld zł. Dług sektora instytucji rządowych i samorządowych wyniósł na koniec 2025 r. 2 335 153 mln zł, czyli 59,7% PKB (GUS, notyfikacja z 22 kwietnia 2026 r.). Konstytucja zakazuje zaciągania pożyczek oraz udzielania gwarancji i poręczeń, w następstwie których państwowy dług publiczny przekroczy 3/5 wartości rocznego PKB (art. 216 ust. 5).
Wartość referencyjna dla deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych wynosi 3% PKB i wynika z art. 126 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz Protokołu nr 12. Rada Unii Europejskiej stwierdziła istnienie nadmiernego deficytu w Polsce decyzją z 26 lipca 2024 r., przyjmując za podstawę deficyt 5,1% PKB w 2023 r. Od 30 kwietnia 2025 r. Rada Ministrów co pół roku przekazuje informację o działaniach podjętych w ramach procedury.
Deficyt jest wielkością roczną, a dług publiczny stanem narosłym. Każdy rok zamknięty deficytem powiększa dług, a jego obsługa zwiększa wydatki budżetu w latach kolejnych. Finansowanie deficytu wymaga emisji skarbowych papierów wartościowych, co przy dużej podaży podnosi ich rentowności.
Źródła: ustawa o finansach publicznych, Konstytucja RP, ustawa budżetowa na 2026 r., komunikaty Ministerstwa Finansów i GUS, decyzja Rady UE z 26 lipca 2024 r.
Poznaj nasze zestawienia kont, kredytów i ubezpieczeń, z jasno opisanymi warunkami premii.
Zobacz ranking kont