Prowizja

Prowizja nie ma odrębnej definicji ustawowej, ale wchodzi do całkowitego kosztu kredytu w rozumieniu art. 5 pkt 6 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz do pozaodsetkowych kosztów kredytu, którymi zgodnie z art. 5 pkt 6a są wszystkie koszty ponoszone przez konsumenta w związku z umową z wyłączeniem odsetek. Jest uwzględniana w rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania (art. 5 pkt 12), dlatego dwie umowy o tym samym oprocentowaniu nominalnym mogą mieć różne RRSO.

Maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego wyznacza art. 36a ustawy: MPKK = (K x 10%) + (K x n/R x 10%), gdzie K to całkowita kwota kredytu, n okres spłaty w dniach, R liczba dni w roku. Dla kredytu spłacanego w okresie krótszym niż 30 dni limit wynosi 5% kwoty kredytu. Niezależnie od wyniku wzoru koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Przykład: kredyt 10 000 zł na 24 miesiące daje limit 3 000 zł, czyli mniej niż pułap 4 500 zł.

Poza prowizją za udzielenie kredytu banki pobierają prowizje za inne czynności, wskazane w tabeli opłat i prowizji:

• rozpatrzenie wniosku i sporządzenie aneksu lub prolongatę spłaty,
• wcześniejszą spłatę kredytu,
• prowadzenie rachunku i wypłatę gotówki kartą,
• przewalutowanie transakcji.

Prowizja pobrana z góry pomniejsza wypłacaną kwotę, a prowizja kredytowana powiększa kapitał, od którego naliczane są odsetki. Przy kredycie 20 000 zł prowizja 5% wynosi 1 000 zł.

Przy wcześniejszej spłacie całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o koszty dotyczące okresu, o który skrócono umowę, niezależnie od tego, kiedy konsument je poniósł (art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim; wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 11 września 2019 r. w sprawie C-383/18 Lexitor). Analogiczną zasadę dla kredytu hipotecznego zawiera art. 39 ust. 1 ustawy z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym.

Prowizję za wcześniejszą spłatę kredytu konsumenckiego można zastrzec tylko wtedy, gdy spłata przypada w okresie stałej stopy oprocentowania, a kwota spłacona w ciągu 12 miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia. Wynosi ona maksymalnie 1% spłacanej części, gdy do umówionego terminu pozostał ponad rok, i 0,5%, gdy okres ten nie przekracza roku; nie może też przewyższać odsetek, które konsument zapłaciłby do końca umowy (art. 50). Przy kredycie hipotecznym ze zmienną stopą rekompensata przysługuje wyłącznie przy spłacie w ciągu 36 miesięcy od zawarcia umowy i nie może przekroczyć 3% spłacanej kwoty ani odsetek naliczonych za rok (art. 40 ustawy o kredycie hipotecznym).

Źródła: ustawa o kredycie konsumenckim, ustawa o kredycie hipotecznym, wyrok TSUE C-383/18.